Yiannatsis Psarakis Logo
Καρνεάδου 38 - Καρνεάδου 41 Αθήνα, 210-7231076

Ελληνικά  |  English

Linkedin
 
 
   
orbit image 1
 

Αρθρογραφία


Παράνομη Μετοίκηση του ενός Γονέα με το Παιδί στο Εξωτερικό: Η Διασυνοριακή Προστασία

LEGAL INSIGHT

Μάιος 2020

ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΜΕΤΟΙΚΗΣΗ ΤΟΥ ΕΝΟΣ ΓΟΝΕΑ ΜΕ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Η ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ.

PARENTAL CHILD ABDUCTION ΙΝ GREECE:  CROSS- BOARDER PROTECTION

Ηλίας Γιαννατσής, Ασκούμενος Δικηγόρος

Εlias Yiannatsis

Περίληψη: Το άρθρο αυτό αναφέρεται στη συνήθη περίπτωση απαγωγής του παιδιού από τον έναν γονέα, ο οποίος διαφεύγει με αυτό εκ της ή στην ελληνική επικράτεια. Εκτίθενται συνοπτικά τα δικαιώματα του γονέα «που μένει πίσω» απέναντι σε αυτή την κατάσταση και, συγκεκριμένα, η δυνατότητα του τελευταίου να διεκδικήσει την επιστροφή του παιδιού του. Ως υπόθεση εργασίας λαμβάνεται υπόψη η περίπτωση, που το πρότινος διαμένον στην Ελλάδα παιδί μετοικεί, ελλείψει συναπόφασης  των γονέων, με τον έναν εξ αυτών σε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αντίστροφα η περίπτωση που το παιδί απάγεται από άλλο κράτος μέλος της ΕΕ και μετοικεί στην Ελλάδα. Στο πρώτο μέρος του άρθρου αναλύεται η αστική και στο δεύτερο η ποινική προστασία. 

Summary: This article refers to the common case of child’s abduction from one of the parents, who moves away with it from or to the Greek territory. It summarizes the rights of the parent who is “left behind” on how to deal with this situation and, specifically, how to pursue the return of the child. For the purposes of this article we work on the scenario when a child previously residing in Greece moves away with one of the parents and without the consent of the other to another member state of the EU and reverse: when the child from another EU state is moved to Greece.  The first part of the article ellaborates on the civil and the second one on the criminal aspect of this protection.


Ι. Η αστική προστασία

I. The civil protection

ΙΑ. Το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο 

IA. The legislative framework in force

Η αστική διάσταση της διεθνούς απαγωγής παιδιών ρυθμίζεται από τη Σύμβαση της Χάγης της 25ης Οκτωβρίου 1980 για τα Αστικά Θέματα της Διεθνούς Απαγωγής Παιδιών, την οποία η Ελλάδα κύρωσε με τον Νόμο 2102/1992. Τη ρύθμιση των διατάξεων αυτών συμπλήρωσε το άρθρο 11 του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 2201/2003. Τα δύο νομοθετικά κείμενα ισχύουν παράλληλα (η Σύμβαση της Χάγης τίθεται μόνη σε εφαρμογή στην περίπτωση που η μετακίνηση του παιδιού γίνεται από ή προς τρίτο κράτος, μη μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης). 

The civil aspect of the international child abduction is governed by the The Hague Convention of 25 October 1980 on the Civil Aspects of International Child Abduction, which Greece has ratified with the Greek Law no. 2102/1992. These provisions where complemented by the article 11 of the EU Regulation no. 2201/2003. These two legal instruments are in parallel force (the Hague Convention applies sole when the abduction of the child takes place from or to a non member of the EU state).

Σκοπός των ως άνω διατάξεων είναι η μείωση των εμποδίων στα οποία υπόκειται η επιστροφή του παιδιού λόγω των διαφορετικών δικαιοδοσιών των κρατών μελών. 

The ratio of the aforementioned provisions is the elimination of the  barriers set to the return of the child by the multiple jurisdictions.

ΙΒ. Η αίτηση για επιστροφή 

IB. The return application

Αρχικά, ο γονέας, που διεκδικεί την επιστροφή του παιδιού, δύναται είτε να υποβάλει σχετική αίτηση στην Κεντρική Αρχή, του κράτους της διαμονής του παιδιού πριν τη μετακίνησή του, η οποία ορίζεται δυνάμει του άρθρου 6 της Σύμβασης της Χάγης, είτε να προσφύγει απευθείας ενώπιον της αρμόδιας δικαστικής ή διοικητικής αρχής του κράτους της απαγωγής. Στην Ελλάδα ως Kεντρική Aρχή ορίζεται το Υπουργείο Δικαιοσύνης . 

The parent, seeking for the return of the child, may either submit a return application before the competent Central Authority, set in virtue of the article 6 of the Hague Convention, of the state where the child had its habitual residence before the abduction or submit an application directly before the competent judicial or administrative authority of the state of the abduction. The Ministry of Justice is set as the Central Authority in Greece. 

Η Κεντρική Αρχή θα πρέπει να προκαλέσει την παρέμβαση της δικαστικής ή διοικητικής αρχής της πολιτείας, όπου το παιδί έχει μεταφερθεί, προωθώντας στην αρμόδια αρχή το φάκελο της υπόθεσης, προκειμένου να διαπιστωθεί από την εκεί δικαιοδοσία ο παράνομος χαρακτήρας της μετακίνησης και να διαταχθεί τελικά η επιστροφή του παιδιού. Πρακτικά, στην περίπτωση που το παιδί μετακινείται στην Ελλάδα, ο φάκελος μεταφέρεται στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και παραλαμβάνεται από τους πληρεξούσιους δικηγόρους προκειμένου να προβούν στην κατάθεση της αίτησης ενώπιoν του αρμόδιου Eλληνικού δικαστηρίου. 

The Central Authority must invoke the intervention of the judicial or the administrative authority of the state, where the child has been moved, by forwarding to the competent authority the case file, so that the jurisdiction of this state can verifiy the wrongfulness of the action and thus order the return of the child. Practically,in case the child is moved to Greece, the file is transferred to the Ministry of Justice and then handled over to the authorized lawyers in order to proceed with the submission of the application before the competent Greek court. 

ΙΓ. Η κρίση για το παράνομο της μετακίνησης και η απόφαση επιστροφής

IC.  The judgement for the wrongfulness of the removal and the return decision

Το δικαστήριο του κράτους, όπου έχει μεταφερθεί το παιδί, κρίνει την μετακίνηση αυτή παράνομη στην περίπτωση που 1) αυτή γίνεται κατά παράβαση των δικαιωμάτων επιμέλειας που έχει ο γονέας, από κοινού ή ατομικά, σύμφωνα με το δίκαιο της πολιτείας στην οποία το παιδί είχε τη συνήθη διαμονή του αμέσως πριν από τη μετακίνησή του και 2) το δικαίωμα επιμέλειας ασκούνταν στην πράξη, και θα ασκούνταν αν δεν μεσολαβούσε η μετακίνηση του παιδιού. Το γεγονός αυτό πρέπει μάλιστα να προαποδεικνύεται στην αίτηση επιστροφής .  

The court of the state, where the child has been moved, deems the movement wronglawful in case that 1) it has taken place in violation of the custody rights to which the parent was entitled pursuant to the law of the state, where the child had its habitual residence before the removal and 2) the parent exercised these rights de facto and would have exercised them, if the movement had not taken place. The return application must contain proof of this fact. 

Το δικαστήριο αποφασίζει με γνώμονα το συμφέρον του παιδιού να επιστρέψει στον τόπο της προηγούμενης συνήθους διαμονής του προς αποκατάσταση της προηγούμενης κατάστασης χωρίς να ρυθμίζει και το λογικά και χρονικά μεταγενέστερο ζήτημα του ποιός θα ασκήσει την επιμέλεια του παιδιού που έχει απαχθεί.  

Τhe court makes its decision in the interest of the child to return to the place of its previous habitual residence in order to restore the previously existing situation without ruling the subsequent issue of who is going to exercise custody of the child abducted. 

Η επιστροφή δεν διατάσσεται στην περίπτωση που είτε υπάρχει σοβαρός κίνδυνος η επιστροφή του παιδιού να το εκθέσει σε φυσική ή ψυχική δοκιμασία ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο να το περιαγάγει σε μια αφόρητη κατάσταση είτε διαπιστώνεται ότι το ίδιο το παιδί αντιτίθεται στην επιστροφή του και έχει ήδη την ηλικία και την ωριμότητα που υπαγορεύουν να ληφθεί υπόψη η γνώμη του.  Ωστόσο, άρνηση επιστροφής υπό το φως της ως άνω διάταξης δεν είναι δυνατή, εφόσον διακριβώνεται ότι έχουν προβλεφθεί τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία του παιδιού μετά την επάνοδό του στη χώρα, από την οποία μετακινήθηκε. Κατ’ αυτόν τον τρόπο προβλέπεται η επαναφορά στον κανόνα της επιστροφής, με δύο μόνο εξαιρέσεις: 1. την περίπτωση κατά την οποία αυτή δεν επιτρέπεται από τις θεμελιώδεις αρχές του Κράτους προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση, οι οποίες αναφέρονται στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και 2. έχει παρέλθει διάστημα μεγαλύτερο του ενός έτους από την μετακίνηση και αποδεικνύεται η σύνδεση του παιδιού με το νέο τόπο διαμονής του και ο σχετικός επαναπροσδιορισμός της έννοιας του συμφέροντός του (άρθρο 12 ΣΧάγης). 

The court does not order the return of the child in case that either there is a grave risk that the return would expose the child to physical or psychological harm or otherwise place the child in an intolerable situation or the court finds out that the child objects to being returned and has attained an age and degree of maturity at which it is appropriate to take account of its views. However, the court cannot refuse in light of this provision the return of the child, if it is established that adequate arrangements have been made to secure the protection of the child after his or her return. Thus, there are only two exceptions left on the grounds of which the court may refuse the return: the case where this is not  permitted by the fundamental principles of the requested State relating to the protection of human rights and fundamental freedoms and 2. a time period longer than one year has expired and it t is demonstrated that the child is now settled in its new environment (art. 12 of the Hague Convention)

ΙΔ. Η προστασία σε περίπτωση έκδοσης απορριπτικής απόφασης

Σε περίπτωση απόρριψης της αίτησης για επιστροφή από το δικαστήριο του κράτους μέλους όπου μετακινήθηκε το παιδί, η απόρριψη γνωστοποιείται στον αιτηθέντα γονέα, ο οποίος καλείται να υποβάλει τις παρατηρήσεις του και να εφεσιβάλλει την απόφαση ενώπιoν του  δικαστηρίου εντός τριών μηνών από την γνωστοποίηση, ώστε να αποφασίσει αυτό τελικά για την επιστροφή. 

ID. Protection in case the return application is rejected

In case that the return application is rejected from the court of the abduction state, the applicant parent is notified respectively and he is called to submit his observations before the court and to file an appeal against the decision within three months after the notification of the outome.

 Στην περίπτωση που έφεση ασκήσει ο «απαγωγέας» γονέας, η εκτέλεση της πρωτοβάθμιας απόφασης δεν αναστέλλεται υποχρεωτικά και το παιδί δύναται να επιστρέψει κανονικά στη χώρα της προηγούμενης διαμονής του δυνάμει αυτής. Δυνατή είναι και η άσκηση αναίρεσης. 

In case an appeal is filed by the abductor parent, the enforcement of the Court of First Instance decision is not suspended and the child may return under its virtue to the state of the previous habitual residence. A cassation appeal may also be filed.

Σε κάθε περίπτωση, το δικαστήριο της χώρας προέλευσης μπορεί να εκδώσει απόφαση για την άσκηση της επιμέλειας και στο πλαίσιο αυτής να διατάξει την επιστροφή του παιδιού αντικαθιστώντας την απορριπτική απόφαση, που εξέδωσε το δικαστήριο τη χώρας όπου το παιδί μετακινήθηκε παράνομα, η οποία δεν μπορεί να αντιταχθεί στον γονέα που διεκδικεί την επιστροφή. 

At any case, the court of the state of the previous habitual residence may issue a decision regarding the exercise of custody rights and respectively the return of the child replacing the decision of the court of the state of abduction, which rejected the return application, and the latest cannot be opposed to the parent claiming the return. 

Δυνατή είναι και η λήψη ασφαλιστικών μέτρων στο κράτος της απαγωγής, με τη διαδικασία της προσωρινής διαταγής για την προστασία του παιδιού με τη διαταγή λ.χ. της απαγόρευσης μετακίνησης του απαγωγέα γονιού μαζί με το παιδί και την από μέρους του υποχρέωση ενημέρωσης της αστυνομικής αρχής για την τοποθεσία του . 

Interim measures may also be taken in the state of the abduction, on the basis of temporary protection and for the sake of the child’s protection ruling i.e. prohibition of movement of the abductor parent along with the child and the obligation from his part to notify the police authority about his location. 

ΙΙ. Η ποινική προστασία

II. Criminal Justice Protection

Παράλληλα, τα ελληνικά ποινικά δικαστήρια είναι αρμόδια τόσο για πράξεις που τελέστηκαν στο εξωτερικό από ημεδαπό, όσο και για πράξεις που τελέστηκαν στο εξωτερικό από αλλοδαπό αλλά κατά Έλληνα πολίτη (άρθρα 6 και 7 ΠΚ). Εις βάρος του απαγωγέα γονέα μπορεί να ασκηθεί δίωξη για αρπαγή ανηλίκου του άρθρου 324 του Ποινικού Κώδικα όταν το δικαίωμα της επιμέλειας, στο πλαίσιο άσκησης του οποίου αποφασίζεται και η επιλογή του τόπου διαμονής του παιδιού, έχει ανατεθεί στον έναν γονέα κατ’ αποκλεισμό του «αρπάγα» γονέα, ενώ σε διαφορετική περίπτωση, το αδίκημα της αυτοδικίας του άρθρου 331 ΠΚ. 

At the same time, the Greek penal courts are competent for both crimes committed abroad by Greek citizens and crimes committed abroad by a person of non Greek citizenship but against a Greek citizen (art. 6 and 7 of the Greek Penal Code). The abductor parent can be prosecuted for child abduction pursuant to the article 324 of the Greek Penal Code, when the exercise of the custody right, in the context of which the place of residence is decided, has been assigned to one parent excluding the abductor, otherwise for  the crime of vigilantism of the art. 331 of the Greek Penal Code. 

Αυτό σημαίνει ότι εάν η επιμέλεια ανήκει και στους δύο γονείς, δεν μπορεί να νοηθεί ότι ο ένας γονέας τελεί αρπαγή ανηλίκου και μπορει να διωχθεί μόνο για αυτοδικία! Yπάρχει δηλαδή μία αμφισβητούμενη κατάσταση σχετικά με το ποιός και σε ποιά έκταση δικαιούται να ασκήσει την επιμέλεια, προς άρση της οποίας ο ένας εκ των δύο γονέων παίρνει το νόμο στα χέρια του».

This means that in case the custody right is exercised jointly by both parents, one of them  cannot be deemed to have committed child abduction and can be prosecuted only for the crime of vigilantism. There is, namely, a dispute regarding who and up to which extend may exercise custody and one of the parents take the law into his own hands in order to solve it. 

Σε καμία περίπτωση, δεν μπορεί ο δράστης να επικαλεστεί «θεμιτή αυτοδικία», με τη δικαιολογία ότι υπολαμβάνει τη δικαστική απόφαση που του στερεί την επιμέλεια άδικη ή εσφαλμένη ή προϊόν απάτης επί δικαστηρίου. Εν προκειμένω, θα τελείται δηλαδή αρπαγή ανηλίκου. 

However, the parent illegally removing the child cannot claim doing so as an act of vigilantism, in case he considers the court decision depriving him of custody as not fair or a result of fraud before court. At this case, he commits child abduction. 

Σε κάθε περίπτωση είναι δυνατή η έκδοση Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης.

A European Arrest Warrant may also be issued. 

Αντί επιλόγου

By way of epilogue

Κρίσιμη για την αποτελεσματική προστασία του γονέα απέναντι στη διασυνοριακή απαγωγή τέκνου είναι η ταχύτητα και η μεθοδικότητα των νομικών του κινήσεων. Ανεξάρτητα από τυχόν «απροθυμία» του απαγωγέα γονέα και των αρχών του κράτους της απαγωγής, το δίκαιο παρέχει το απαραίτητο νομικό οπλοστάσιο για την επίτευξη της επιστροφής του παιδιού. 

It is crucial for the effective protection off the parent against child cross- border abduction that he proceeds with legal actions immediately and systematically. Regardless of any “unwillingness” of the abductor parent or even the abduction state’s authorities, law provides us with an adequate legal armory to achieve the return of the child. 

 
 
 

EST 1983
Καρνεάδου 38 - Καρνεάδου 41 - Κολωνάκι 106 76 Αθήνα   Τ:(+30)210-7231076 F:(+30)210-7231075   lawoffice@yiannatsis.gr